Sáng ngày 03 tháng 01 năm 2026 (nhằm ngày 15 tháng 11 năm Ất Tỵ), tại di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt – Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt (Khối 1A, xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai), Bảo tàng Quang Trung long trọng tổ chức lễ Hiệp kỵ ba anh em Nhà Tây Sơn: Nguyễn Nhạc - Nguyễn Huệ - Nguyễn Lữ, những thủ lĩnh kiệt xuất của phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn nửa cuối thế kỷ XVIII đã lập nên những chiến công vang dội trong sự nghiệp đấu tranh chống thù trong, giặc ngoài thống nhất đất nước xây dựng nên triều đại Tây Sơn huy hoàng trong lịch sử của dân tộc.
Lễ dâng hương tại lư hương lớn Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt
Dự lễ giỗ có các đồng chí: Huỳnh Văn Lợi – Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và du lịch Tỉnh; Nguyên Lãnh đạo Bảo tàng Quang Trung qua các thời kỳ; Trung đoàn Cảnh sát cơ động Nam Trung Bộ; đại biểu lãnh đạo các Công ty, Doanh nghiệp trên địa bàn Tỉnh; Thường trực Đảng ủy, Lãnh đạo UBND, UBMTTQ và các phòng, ban, ngành, Hội đoàn thể xã Tây Sơn và xã Bình An, phóng viên Báo đài cùng bà con nhân dân đến dự. Lễ giỗ được thực hiện theo nghi thức truyền thống, các đại biểu và nhân dân tỏ lòng thành kính thắp nén tâm hương tưởng niệm, tri ân ba anh em Nhà Tây Sơn, những người con ưu tú của quê hương, đất nước.
Nhớ tôn linh xưa !
Nước bị qua phân Nhà sinh Tam kiệt
Non Tây áo vải, phất nghĩa kỳ dẹp loạn an dân;
Đất Việt khí thiêng vung bửu kiếm diệt thù cứu nước.
Nền thịnh trị xây cao trời một cõi, bước tiến trình hoa cỏ Đón mừng xuân
Tiếng anh hùng vang dội Sấm mười phương, miền biên tái Sài lang im bặc tích…
(Văn Tế ngày giỗ Tây Sơn Tam Kiệt)
Lễ giỗ thực hiện theo nghi thức truyền thống
Ban nghi lễ đọc văn tế ca ngợi sự nghiệp oai hùng của Tây Sơn Tam Kiệt
Thế kỷ XVIII, chế độ phong kiến Việt Nam lâm vào tình trạng suy thoái và khủng hoảng trầm trọng. Nạn cát cứ phân quyền, chiến tranh giữa các tập đoàn phong kiến Lê - Mạc, Lê -Trịnh - Nguyễn đẩy đất nước chia cắt Đàng Trong, Đàng Ngoài. Chúa Trịnh thống trị Đàng Ngoài, chúa Nguyễn cát cứ Đàng Trong, mâu thuẫn giai cấp diễn ra ngày càng sâu sắc, nạn cường hào mua quan bán tước, ăn chơi xa xỉ, chính sách thuế khóa đè nặng lên đời sống của mọi tầng lớp nhân dân,…tình trạng đó dấy lên nỗi bất bình, oán giận trong các tầng lớp xã hội và làm bùng nổ những cuộc khởi nghĩa nông dân trên khắp cả nước.
Đại biểu thành kính dâng hương
Bối cảnh đất nước đầy biến động đã tác động mạnh mẽ đến tư tưởng, chí hướng của ba anh em Nhà Tây Sơn. Năm 1771, từ căn cứ địa núi rừng Tây Sơn Thượng đạo (KongChro, KBang, Đăk Pơ, Phường An Khê – Gia Lai). Dưới ngọn cờ chính nghĩa, phong trào nông dân Tây Sơn nhanh chóng lan rộng, tập hợp đông đảo các tầng lớp nhân dân trở thành phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc, đập tan các thế lực phong kiến cát cứ Lê- Trịnh - Nguyễn, xoá bỏ ranh giới sông Gianh chia cắt đất nước trên 200 năm, đánh tan 2 cuộc chiến tranh xâm lược 5 vạn quân Xiêm năm 1785 lập nên chiến thắng Rạch Gầm – Xoài Mút (Tiền Giang) và 29 vạn quân Thanh năm 1789 lập nên chiến công vang dội Ngọc Hồi – Đống Đa lịch sử thống nhất đất nước: “Tưới mưa dầm khi hạn, kẻo cùng dân sa chốn lầm than, quét trừ loạn lạc, cứu vớt dân trong vòng nước lửa”, vì nền độc lập và thống nhất quốc gia “Đánh cho sử tri Nam quốc anh hùng chi hữu chủ”.
Lãnh đạo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh; Lãnh đạo xã Tây Sơn dâng hương tưởng nhớ công tích, sự nghiệp ba anh em Nhà Tây Sơn
Công tích và sự nghiệp vẻ vang của ba anh em Nhà Tây Sơn mãi được lưu truyền và ngưỡng vọng trong lòng dân tộc: “Thiên thu công tích Huynh hoà Đệ Vạn cổ anh hùng dân khả Vương”
Nghĩa là:
Công tích ngàn đời có công anh lẫn công em
Anh hùng muôn thuở từ người dân có thể thành Vua (Trích câu đối tại Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt)
Phong trào khởi nghĩa nông dân Tây Sơn dù chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn (1771 – 1802) nhưng đã để lại sự nghiệp sáng ngời trong lịch sử dân tộc.
Phi thường sự nghiệp bi thiên cổ
Khoán thế anh hùng hữu nhất môn (Trích câu đối tại Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt)
Nghĩa là: Ba anh em tây Sơn là những bậc anh hùng hiếm có cùng ở một nhà và đã làm nên sự nghiệp phi thường tạc nên bia đá nghìn đời.
Sau khi triều Tây Sơn suy vong, mặc dù với chính sách trả thù tàn bạo của nhà Nguyễn, nhân dân làng Kiên Mỹ vẫn âm thầm gìn giữ, tín ngưỡng thờ phụng Tây Sơn Tam Kiệt. Năm 1823, người dân lập ngôi đình làng trên nền nhà cũ của ông bà Hồ Phi Phúc – Nguyễn Thị Đồng (thân sinh ba anh em Tây Sơn) để thờ cúng bí mật. Đến năm 1958, đình được xây dựng lại đổi tên thành Điện Tây Sơn, mở đầu cho việc thờ cúng công khai. Năm 1979, di tích được Nhà nước xếp hạng cấp Quốc gia. Hiện nay, tại khuôn viên vườn nhà cũ của gia đình Tây Sơn vẫn còn hai di tích giá trị đó là cây Me cổ thụ và Giếng nước xưa.
Cụm tượng Tây Sơn Tam Kiệt tại nhà trưng bày Bảo tàng Quang Trung
Năm 1979, di tích lịch sử - Khu Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt được xếp hạng là Di tích lịch sử Quốc gia; Năm 2014 được xếp hạng là Di tích lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt.
Thực hiện chủ trương nâng cấp và mở rộng Bảo tàng Quang Trung nhằm bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hoá thời Tây Sơn. Năm 2019, khu di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt được quy hoạch, trùng tu, tôn tạo và được khánh thành năm 2022.
Có ba nhà thờ chính:
♦Nhà Tiền Tế: thờ gia tiên Tây Sơn Tam Kiệt.
♦Nhà Tiền Bái: thờ Văn thần, võ tướng tiêu biểu triều Tây Sơn: Thiếu phó Trần Quang Diệu, Đô đốc Bùi Thị Xuân, Đại Tư Đồ Võ Văn Dũng, Trung Thư Lệnh Trần Văn Kỷ, Đại Tư Mã Ngô Văn Sở, Binh Bộ Thượng Thư Ngô Thì Nhậm.
♦Nhà Thượng điện thờ Tây Sơn Tam Kiệt: Hoàng đế Thái Đức – Nguyễn Nhạc, Hoàng đế Quang Trung – Nguyễn Huệ, Đông Định Vương – Nguyễn Lữ. Ngày rằm tháng 11 hằng năm đã trở thành ngày Hiệp kỵ Tây Sơn Tam Kiệt thể hiện nét đẹp văn hóa truyền thống của nhân dân làng Kiên Mỹ nói riêng và cả nước nói chung. Lễ Hiệp kỵ Tây Sơn Tam Kiệt thể hiện sự tôn vinh, lòng biết ơn, truyền thống văn hóa tốt đẹp của người Việt Nam, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc góp phần bảo tồn và phát huy những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương. Từ đó xây dựng niềm tự hào cho các thế hệ trẻ tiếp tục phát huy truyền thống yêu nước trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc./.
Di tích quốc gia đặc biệt Đền thờ Tây Sơn Tam Kiệt
Bảo tàng Quang Trung
